१३ वर्षांच्या अचेतन अवस्थेतून मुक्तता ; सर्वोच्च न्यायालयाकडून इच्छामरणाला परवानगी
मिळालेल्या माहितीनुसार, उत्तर प्रदेशातील गाझियाबाद येथील हरिष राणा हा युवक २०१३ मध्ये झालेल्या अपघातानंतर गंभीर मेंदू दुखापतीमुळे कायमस्वरूपी अचेतन अवस्थेत गेला होता. त्यानंतर तो पूर्णपणे इतरांवर अवलंबून होता. वैद्यकीय तज्ज्ञांनीही त्याच्या प्रकृतीत सुधारणा होण्याची शक्यता अत्यंत कमी असल्याचे स्पष्ट केले होते.
रुग्णाची दीर्घकाळ चाललेली वेदनादायी अवस्था पाहता कुटुंबीयांनी न्यायालयात धाव घेत इच्छामरणाची परवानगी मागितली होती. या प्रकरणाची सुनावणी करताना सर्वोच्च न्यायालयाने रुग्णाचे वैद्यकीय अहवाल तसेच तज्ज्ञ डॉक्टरांचे मत यांचा सखोल विचार केला. त्यानंतर मानवी संवेदनांचा विचार करून न्यायालयाने निष्क्रिय इच्छामरणाला परवानगी दिली.
न्यायालयाच्या आदेशानुसार रुग्णाला जिवंत ठेवण्यासाठी दिले जाणारे कृत्रिम जीवनरक्षक उपचार टप्प्याटप्प्याने थांबवण्याची प्रक्रिया वैद्यकीय पथकाच्या देखरेखीखाली पार पाडावी, असे निर्देश देण्यात आले आहेत. तसेच रुग्णाला कोणत्याही प्रकारच्या वेदना होऊ नयेत यासाठी आवश्यक ती काळजी घेण्याचेही सांगण्यात आले आहे.
भारतामध्ये रुग्णाला औषध देऊन मृत्यू घडवून आणण्याची पद्धत कायद्याने मान्य नाही. मात्र काही विशिष्ट अटींमध्ये कृत्रिम उपचार थांबवून नैसर्गिक मृत्यू स्वीकारण्यास न्यायालयाने मान्यता दिली आहे. या पार्श्वभूमीवर एखाद्या विशिष्ट रुग्णाच्या प्रकरणात प्रत्यक्ष परवानगी देण्याचा हा अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय मानला जात आहे.
कायदेतज्ज्ञांच्या मते, या निर्णयामुळे गंभीर आणि असाध्य आजाराने त्रस्त रुग्णांच्या हक्कांबाबत तसेच त्यांच्या कुटुंबीयांच्या मानसिक वेदनांबाबत समाजात व्यापक चर्चा होण्याची शक्यता आहे.
